Muhabbet kuşunun kafesine gönüllü dönmesini öğretmek için dönüşü küçük, ödüllü adımlarla çalışın. Önce kapıya yaklaşmasını, ardından içerideki tanıdık tüneğe geçmesini destekleyin. Kuş elinize veya elde tuttuğunuz tüneğe isteyerek çıkıyorsa bunu kullanabilirsiniz; hedef takibini biliyorsa girişe yönelmesine yardımcı olabilir. Her dönüşte hemen kapıyı kapatmak yerine, güvenli ortamda bazen yeniden çıkmasına izin verin. Kovalamak, yakalamak veya aç bırakmak bu eğitimin parçası olmamalıdır.
Kafese dönüş neden ayrı çalışılmalı?
Ele gelmek ile kafese girmek aynı davranış değildir. Kuş elinize rahatça çıkıp kapıya yaklaştığınızda uzaklaşabilir. Bunu inat olarak yorumlamak yerine o anda ne değiştiğine bakın: Kapı hareket ediyor mu, eliniz girişe çok mu yaklaşıyor, dönüş her seferinde birlikte geçirilen zamanın bitmesiyle mi sonuçlanıyor? Gözleminizi bu somut ayrıntılara dayandırın.
World Parrot Trust, istenen davranışın kuşun değer verdiği bir sonuçla desteklenmesini öneriyor. Olumlu pekiştirme denen bu yaklaşımda ödülü siz seçseniz de işe yarayıp yaramadığını kuşun katılımı gösterir. Sevmediği bir yiyeceği uzatmak veya dokunulmak istemeyen kuşu sevmeye çalışmak ödül sayılmayabilir.
İlk denemeden önce ortamı hazırlayın
Çalışmayı aceleyle evden çıkmanız gereken ana bırakmayın. Odanın kapı ve pencerelerini kapatın; diğer hayvanları uzaklaştırın. Kafes kapısının kuş yaklaşırken sallanmadığını ve giriş yolunun eşya ya da oyuncaklarla kapanmadığını kontrol edin. Dönüş noktasında bildiği, sağlam bir tünek bulunması çalışmayı anlaşılır kılar.
RSPCA, sakin hareket etmeyi ve kuşun hızında ilerlemeyi vurguluyor. Kuş elinizden uzaklaşıyorsa onu elinize çıkmaya zorlayarak başlamayın. Elde tutulan tanıdık bir tüneği gönüllü kullanabiliyorsa bu seçenek değerlendirilebilir. Eliniz veya tünek göğsüne bastırılarak adım attırılmamalıdır.
Kapıya yaklaşmayı ve içeri geçmeyi ayırın
İlk hedef, odanın öbür ucundan tek seferde kafese dönmesi olmasın. Rahatça başardığı noktayı bulun ve ilerlemeyi buradan kurun:
- Kafes girişinin yakınında sakin durmasını küçük bir ödülle destekleyin. Henüz içeri girmesini istemek zorunda değilsiniz.
- Tanıdık tüneğe veya elinize gönüllü çıktığında kapıya doğru kısa bir hareket yapın. Geri çekiliyorsa mesafeyi artırmak yerine önceki kolay konuma dönün.
- İçerideki tüneğe kendi isteğiyle geçtiğinde ödülü geciktirmeden sunun. Sakin bir sesle aynı kısa ifadeyi kullanabilirsiniz.
- Giriş rahatlaştıkça “kafesine” gibi tek bir sözü bu davranışla eşleştirin. Sözü art arda söyleyip tepki beklemek yerine başarılı denemeleri destekleyin.
Hedef takibini önceden öğrenmiş kuşlarda bu beceri yön göstermeye yardımcı olabilir. Başlangıç çalışmasını muhabbet kuşuna hedef takibi öğretme rehberinde bulabilirsiniz. Hedef çubuğunu kuşu itmek veya kaçış yolunu kapatmak için kullanmayın.
Her giriş oyun zamanını bitirmesin
Tree of Life Exotic Pet Medical Center, kafese girişin bazen ödül alıp yeniden çıkmayla devam etmesini öneriyor. Böylece çalışmayı yalnız kapının kapandığı anlardan oluşturmazsınız. Oda güvenliyken ve gözetiminiz sürerken kısa giriş ve çıkış denemeleri yapabilirsiniz. Kapıyı kapatma aşamasını ise kuşun sakin katılımına göre ayrıca ekleyin.
Normal yem ve suya erişimi kesmeyin. Ödül için sevdiği uygun bir besinden küçük bir parça kullanın. Amaç açlığı artırıp kuşu mecbur bırakmak değildir. Başarılı basamağı, kullandığınız ödülü ve geri çekildiği noktayı not etmek sonraki çalışmayı planlamanızı kolaylaştırabilir.
Kuş dönmüyorsa ne yapmalı?
RSPCA Australia, zorlayıcı yakalama ve tutmanın güven ilişkisini zedeleyebileceğini belirtiyor. Peşinden dolaşmayın; sakinleşmesi için alan tanıyın ve sonraki denemeyi kolaylaştırın. Her kuş için geçerli bir öğrenme süresi yoktur. Sürekli güçlük yaşanıyorsa kuş davranışı konusunda deneyimli bir uzmandan destek alın.
Davranışın aniden değişmesi, özellikle iştah veya hareketlilik değişikliğiyle birlikte olması veteriner değerlendirmesi gerektirir. Bunu eğitim sorunu diye geçiştirmeyin. Muayene gerektiğinde günlük dönüş çalışmasıyla taşıma hazırlığını karıştırmayın; taşıma kafesine alıştırma ayrı bir beceridir. Gerekli sağlık yardımını eğitim tamamlanana kadar ertelemeyin.